TCMB Döviz Dönüşüm Desteği 2026: Yüzde 3 Destek Nasıl Alınır?
- SALTPROJE
- 4 Ağu
- 7 dakikada okunur
İhracat yapan firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerinin belirli bir bölümünü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına satmaları gerekiyor. Dövizini Türk lirasına çeviren ve belirlenen süre boyunca döviz alımı yapmamayı taahhüt eden firmalara ise döviz dönüşüm desteği ödeniyor.
1 Ağustos 2026 tarihinde yapılan son düzenlemeyle birlikte döviz dönüşüm desteğinin yüzde 3 olarak uygulanacağı süre 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı. Aynı dönemde İhracat Bedeli Kabul Belgesine veya Döviz Alım Belgesine bağlanan ihracat bedellerinin en az yüzde 35’inin aracı banka üzerinden TCMB’ye satılması uygulaması da devam ediyor.
Bu yazımızda TCMB döviz dönüşüm desteğinin ne olduğunu, kimlerin yararlanabileceğini, yüzde 35 zorunlu satış ile yüzde 3 desteğin nasıl hesaplandığını ve ihracatçıların dikkat etmesi gereken taahhütleri örnek bir firma üzerinden açıklıyoruz.
TCMB Döviz Dönüşüm Desteği Nedir?
Döviz dönüşüm desteği; Türkiye’de yerleşik tüzel kişiliğe sahip firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini banka aracılığıyla TCMB’ye satmaları karşılığında sağlanan bir destek ödemesidir.
Uygulama kapsamında firma:
Yurt dışından elde ettiği ve mevzuat kapsamına giren dövizini aracı bankaya getirir.
Döviz, aracı banka üzerinden TCMB’ye satılır.
Satılan dövizin Türk lirası karşılığı firmaya ödenir.
Firma bir ay boyunca döviz alımı yapmamayı taahhüt eder.
Şartların sağlanması halinde Türk lirasına çevrilen tutar üzerinden ayrıca yüzde 3 döviz dönüşüm desteği alır.
Desteğin hukuki dayanağını, Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında 2023/5 Sayılı Tebliğ oluşturuyor. Tebliğde destek oranı esas olarak yüzde 2 şeklinde düzenlenmiş olmakla birlikte geçici düzenlemeyle bu oran 31 Ocak 2027’ye kadar yüzde 3 olarak uygulanıyor.
2026 Yılında Döviz Dönüşüm Desteği Oranı Kaçtır?
4 Ağustos 2026 itibarıyla güncel döviz dönüşüm desteği oranı yüzde 3’tür.
Yüzde 3 oranı, firmanın toplam ihracat fatura bedeli üzerinden değil, TCMB’ye satılarak Türk lirasına çevrilen döviz tutarının TL karşılığı üzerinden hesaplanır.
Örneğin ihracatçının 5.000.000 TL karşılığı dövizi TCMB’ye satması durumunda brüt destek hesabı:
5.000.000 TL × %3 = 150.000 TL
şeklinde yapılır.
Mevcut düzenlemeye göre yüzde 3 oranı 31 Ocak 2027 tarihi dahil uygulanacaktır. Bu tarihten sonra yeni bir uzatma veya oran değişikliği yapılmazsa Tebliğdeki temel oran olan yüzde 2 yeniden gündeme gelebilir. Bu nedenle işlem yapılacağı tarihte güncel TCMB düzenlemelerinin kontrol edilmesi önemlidir.
İhracat Bedelinin Yüzde Kaçı TCMB’ye Satılmak Zorunda?
İhracat Genelgesinin güncel düzenlemesine göre, kapsama giren ve İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin en az yüzde 35’i, belgeyi düzenleyen bankaya satılmaktadır.
Banka, satın aldığı bu dövizi aynı gün TCMB’ye aktarır. Dövizin karşılığı, işlem günü için geçerli TCMB döviz alış kuru üzerinden Türk lirası olarak ihracatçı firmaya ödenir.
Yüzde 35 zorunlu satış uygulaması da mevcut düzenlemeye göre 31 Ocak 2027 tarihine kadar devam edecektir.
Burada iki farklı oran birbirine karıştırılmamalıdır:
Yüzde 35, ihracat bedelinin TCMB’ye satılması gereken asgari bölümünü ifade eder.
Yüzde 3 ise TCMB’ye satılan dövizin Türk lirası karşılığı üzerinden hesaplanan destek oranıdır.
Dolayısıyla sadece zorunlu yüzde 35’lik bölümün destek kapsamına alınması halinde, yüzde 3’lük destek toplam ihracat bedelinin TL karşılığının matematiksel olarak yaklaşık yüzde 1,05’ine denk gelir:
%35 × %3 = %1,05
Örnek Döviz Dönüşüm Desteği Hesaplaması
Almanya’ya endüstriyel makine ihracatı yapan örnek bir firma üzerinden hesaplama yapalım.
Örnek firma bilgileri
Firma: Anadolu Makine İhracat A.Ş.
İhracat yapılan ülke: Almanya
İhracat bedeli: 100.000 Euro
Örnek TCMB dönüşüm kuru: 50,00 TL
Zorunlu TCMB satış oranı: %35
Döviz dönüşüm desteği: %3
Burada kullanılan 50,00 TL kur yalnızca hesaplamayı kolaylaştırmak amacıyla belirlenmiş örnek bir kurdur. Gerçek işlemlerde satış anında geçerli TCMB dönüşüm kuru esas alınır.
1. TCMB’ye satılacak döviz tutarı
100.000 Euro ihracat bedelinin yüzde 35’i:
100.000 Euro × %35 = 35.000 Euro
Firma en az 35.000 Euro’yu İBKB’yi düzenleyen banka aracılığıyla TCMB’ye satacaktır.
2. Firmanın alacağı Türk lirası karşılığı
35.000 Euro × 50,00 TL:
1.750.000 TL
Dövizin satışından dolayı firmaya ödenecek ana tutar 1.750.000 TL’dir.
3. Yüzde 3 döviz dönüşüm desteği
1.750.000 TL × %3: 52.500 TL
Firmanın şartları sağlaması halinde alacağı döviz dönüşüm desteği 52.500 TL olacaktır.
4. Firmaya aktarılacak toplam brüt tutar
Döviz satış karşılığı: 1.750.000 TL
Döviz dönüşüm desteği: 52.500 TL
Toplam brüt tutar: 1.802.500 TL
Örnek firmanın 100.000 Euro ihracat geliri içerisinde TCMB’ye satılmayan 65.000 Euro’luk bölüm ise firmanın döviz hesabında kalmaya devam eder.
Bu hesaplama banka komisyonları, işlem masrafları, muhasebe kayıtları ve firmaya özel diğer maliyetler dikkate alınmadan hazırlanmış brüt bir örnektir.
Döviz Dönüşüm Desteğinden Kimler Yararlanabilir?
Tebliğde firma; bankalar ve TCMB tarafından belirlenen diğer mali kuruluşlar hariç olmak üzere, Türkiye’de kanuni yerleşim yeri bulunan tüzel kişiliğe sahip firmalar şeklinde tanımlanıyor.
Bu kapsamda başlıca yararlanıcılar şunlardır:
Limited şirketler,
Anonim şirketler,
Tüzel kişiliği bulunan diğer ticari işletmeler,
İhracat yapan üretici firmalar,
Serbest bölgede faaliyet göstererek yurt dışına satış yapan firmalar,
Belirli şartları sağlayan döviz kazandırıcı hizmet ihracatçıları,
Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi ile ihracat yapan firmalar.
Gerçek kişi niteliğindeki klasik şahıs işletmeleri, Tebliğdeki “tüzel kişiliği haiz firma” tanımı nedeniyle kapsam bakımından limited ve anonim şirketlerden farklı değerlendirilmektedir. Şirket türü özelinde kesin değerlendirme için işlemin yapılacağı bankadan teyit alınması gerekir.
Hangi Döviz Cinsleri Destek Kapsamındadır?
Aracı bankaların doğrudan TCMB’ye satabileceği temel döviz cinsleri:
ABD doları,
Euro,
İngiliz sterlinidir.
Diğer para birimleri üzerinden elde edilen ihracat gelirleri ise banka tarafından ABD doları, Euro veya İngiliz sterlinine çevrildikten sonra TCMB’ye satılabilir.
Döviz Dönüşüm Desteğinin Temel Şartları Nelerdir?
Döviz dönüşüm desteğinden yararlanmak isteyen ihracatçıların başlıca şu şartları sağlaması gerekir:
Dövizin yurt dışı kaynaklı olması
Desteğe konu tutarın ihracat, kapsama giren döviz kazandırıcı hizmet veya serbest bölgeden yurt dışına yapılan satış gibi yurt dışı kaynaklı bir gelirden elde edilmesi gerekir.
Dövizin yurt dışı kaynaklı olduğuna ilişkin kontroller aracı banka tarafından gerçekleştirilir.
Dövizin banka aracılığıyla TCMB’ye satılması
İhracatçı firma dövizi doğrudan TCMB’ye götürmez. İşlem, firmanın çalıştığı ve gerekli belgeleri sunduğu aracı banka üzerinden yürütülür.
Bir ay döviz almama taahhüdü verilmesi
30 Eylül 2026 tarihine kadar gerçekleştirilen işlemlerde, destekten yararlanmak isteyen firmaların bir ay boyunca döviz ve kıymetli maden alımı yapmamayı taahhüt etmesi gerekmektedir. 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren ise bu taahhüt şartı kaldırılacak; yerine firmanın TCMB tarafından belirlenecek döviz pozisyonu oranını aşmaması ve bu durumu aracı bankaya belgelemesi şartı uygulanacaktır.
Taahhüt, uygulama talimatındaki örneğe uygun olarak hazırlanan taahhütnamenin bankaya sunulmasıyla verilir. Taahhüdün yerine getirilip getirilmediği bankalar tarafından kontrol edilir.
Gerekli ihracat belgelerinin sunulması
Mal ihracatında gümrük beyannamesi, hizmet ihracatında ilgili belgeler, serbest bölge satışlarında ise onaylı Serbest Bölge İşlem Formu aracı bankaya sunulmalıdır.
Bir Ay Boyunca Hiç Döviz Alınamaz mı?
Genel kural, destekten yararlanan firmanın bir ay boyunca döviz alımı yapmamasıdır. Bununla birlikte Uygulama Talimatında bazı işlemlerin taahhüt ihlali sayılmayacağı belirtilmiştir.
Bunlar arasında:
Taahhüt tutarının yüzde 10’una kadar gerçekleştirilen döviz alımları,
Döviz alındığı gün içerisinde en az aynı tutarda döviz satılması,
Belirli dönüşümlü mevduat veya katılma hesabı işlemleri,
Bir tarafı Türk lirası olmayan yabancı para birimleri arasındaki arbitraj işlemleri
bulunmaktadır.
Ancak bu istisnalar her döviz işleminin serbest olduğu anlamına gelmez. Firmanın aynı dönemde farklı bankalar üzerinden yaptığı işlemler de taahhüt kontrollerinde dikkate alınabilir. Döviz ihtiyacı bulunan işletmelerin taahhüt vermeden önce bir aylık nakit akışlarını ve ithalat ödemelerini planlamaları önemlidir.
ETGB ile E-İhracat Yapan Firmalar Yararlanabilir mi?
Evet. Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesine dayalı olarak gerçekleştirilen ihracat işlemleri de döviz dönüşüm desteği kapsamında değerlendirilebilir.
ETGB kullanılan işlemlerde firma, ilgili döviz bedellerinin satışını üç ay boyunca tek bir banka aracılığıyla gerçekleştireceğine ilişkin yazılı beyanda bulunur. İşlemi gerçekleştiren banka da bu dönemde başka bankalar üzerinden aynı kapsamda işlem yapılmadığına ilişkin teyit alır.
Bu nedenle mikro ihracat ve e-ihracat yapan firmaların, ihracat bedelini farklı bankalara dağıtmadan önce çalıştıkları bankanın dış ticaret birimiyle görüşmeleri faydalı olacaktır.
Hizmet İhracatçıları Döviz Dönüşüm Desteği Alabilir mi?
Belirli döviz kazandırıcı hizmet gelirleri de destek kapsamına girebilir. Ancak hizmet ihracatı açısından geçerli bir Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi – VRHİB bulunması gerekmektedir.
Destek:
VRHİB’de kayıtlı faaliyetle ilgili faturalardan elde edilen dövizler için,
Belgede kayıtlı faaliyet tutarını aşmamak üzere,
Gerekli beyan ve belgelerin bankaya sunulması şartıyla
ödenebilir.
Hizmet ihracatına aracılık eden firmalar ise yalnızca kendi aracılık hizmetlerinden hak ettikleri döviz tutarını satarak destekten yararlanabilir.
Dolayısıyla her yurt dışı hizmet faturası otomatik olarak döviz dönüşüm desteği sağlamaz. Faaliyetin ilgili mevzuat ve VRHİB kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
Peşin İhracat Bedellerinde Destek Nasıl Ödenir?
Peşin ihracat bedeli olarak yurda getirilen döviz, ihracat henüz gerçekleşmeden TCMB’ye satılabilir. Ancak gümrük beyannamesi satış sırasında bankaya sunulmamışsa ilk aşamada yalnızca dövizin Türk lirası karşılığı ödenir.
Döviz satış tutarının tamamına karşılık gelen ve ödeme şekli “Peşin Ödeme” olarak düzenlenmiş gümrük beyannamesi bilgilerinin en geç altı ay içerisinde bankaya ve TCMB’ye bildirilmesi halinde destek ödemesi sonradan yapılabilir.
Döviz Almama Taahhüdü İhlal Edilirse Ne Olur?
Taahhüdün ihlal edilmesi veya destekten usulsüz yararlanıldığının tespit edilmesi ciddi mali sonuçlar doğurabilir.
Bu durumda:
Ödenen destek geri alınır.
İlgili dönemde oluşan pozitif kur farkı geri ödeme tutarına eklenebilir.
TCMB’nin en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden faiz hesaplanabilir.
Geri ödeme yapılıncaya kadar yeni destek ve TCMB kaynaklı kredi talepleri kabul edilmeyebilir.
Gerçeğe aykırı beyanda bulunan veya usulsüz destek alan firmalar yeniden destekten yararlandırılmayabilir.
Firmanın TCMB kaynaklı kredi talepleri üç yıl süreyle kabul edilmeyebilir.
Ayrıca geri alınan tutar nedeniyle ortaya çıkabilecek Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinden firma sorumlu tutulmaktadır.
Reeskont Kredisi Kullanan Firmalar Destekten Yararlanabilir mi?
TCMB’nin ilgili reeskont kredisi ve reeskont finansmanı uygulama talimatlarının Ek-4 hükümlerine göre kredi kullanan firmalara, kredi vadesi boyunca döviz dönüşüm desteği sağlanmamaktadır.
Bu nedenle reeskont kredisi kullanan ihracatçıların, döviz dönüşüm desteği işlemi yapmadan önce kullandıkları kredinin türünü ve kapsamını bankalarından kontrol etmeleri gerekir.
Döviz Dönüşüm Desteği Otomatik Olarak Ödenir mi?
Hayır. İhracat bedelinin yalnızca bankaya gelmesi veya İBKB düzenlenmesi desteğin otomatik olarak ödenmesi için yeterli değildir.
Firmanın:
Destekten yararlanma talebini bankaya iletmesi,
Döviz almama taahhütnamesini vermesi,
Gümrük beyannamesi veya ilgili belgeleri sunması,
Dövizin yurt dışı kaynaklı olduğunu belgelemesi,
Bankanın kontrollerinden geçmesi
gerekir.
İşlemin gerçekleştirilmesinden sonra destek tutarı TCMB tarafından firmaya ödenmek üzere aracı bankaya aktarılır.
Sık Sorulan Sorular
Döviz dönüşüm desteği 2026 yılında yüzde kaç?
4 Ağustos 2026 itibarıyla güncel destek oranı yüzde 3’tür. Oranın 31 Ocak 2027 tarihine kadar uygulanması kararlaştırılmıştır.
İhracat bedelinin tamamı mı bozduruluyor?
Hayır. Genelge kapsamındaki İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin en az yüzde 35’i bankaya ve bankaca TCMB’ye satılmaktadır. İstisna işlemler ve ülkeler ayrıca değerlendirilir.
Yüzde 3 destek toplam ihracat bedeli üzerinden mi hesaplanır?
Hayır. Destek, TCMB’ye satılan dövizin dönüşüm kuru üzerinden hesaplanan Türk lirası karşılığı üzerinden ödenir.
Şahıs işletmeleri destekten yararlanabilir mi?
Tebliğ kapsamındaki firma tanımı Türkiye’de yerleşik ve tüzel kişiliğe sahip firmaları ifade etmektedir. Gerçek kişi şahıs işletmelerinin durumu şirket türü ve işlem özelinde bankadan teyit edilmelidir.
Döviz dönüşüm desteği bir ihracat hibesi midir?
Döviz dönüşüm desteği klasik anlamda proje hazırlanarak başvurulan bir ihracat hibesi değildir. Banka aracılığıyla yapılan döviz satışına ve döviz almama taahhüdüne bağlı bir destek ödemesidir.
Firma bir ay içerisinde ithalat ödemesi için döviz alabilir mi?
Döviz alımı genel olarak taahhüt kapsamında sınırlandırılmıştır. Talimatta bazı istisnalar bulunsa da ithalat ödemesi planlayan firmaların işlem öncesinde bankalarından yazılı veya kayıtlı teyit almaları önemlidir.
Sonuç
TCMB döviz dönüşüm desteği, düzenli ihracat geliri elde eden firmalar için önemli bir ilave nakit kaynağı sağlayabilir. Özellikle yüksek tutarlı ihracat işlemlerinde yüzde 3 destek, firmanın Türk lirası likiditesine anlamlı katkıda bulunabilir.
Ancak desteğin yalnızca döviz bozdurma işleminden ibaret olmadığı unutulmamalıdır. Bir aylık döviz almama taahhüdü, gerekli gümrük ve banka belgeleri, şirket türü, kullanılan reeskont kredileri ve ihracatın ödeme şekli birlikte değerlendirilmelidir.
İhracat bedellerinin yurda getirilmesi, İBKB işlemleri, döviz dönüşüm desteği ve ihracat teşvik süreçlerinizin doğru planlanması için Saltproje ile iletişime geçebilirsiniz.
Mevzuat dayanakları
Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ – Sayı 2023/5
2023/5 Sayılı Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İhracat Genelgesi
1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete değişikliği
Güncelleme tarihi: 4 Ağustos 2026
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bankacılık uygulamaları, destek oranları ve mevzuat hükümleri zaman içerisinde değişebilir. İşlem yapılmadan önce aracı banka, mali müşavir ve ilgili kamu kurumlarından güncel bilgi alınması önerilir.
Yorumlar